De campagne voor de Braziliaanse Awá-indianen

 
Brazilië! Red de Awá!

De Awá zijn een van de laatste jager-verzamelaarsvolken in het Amazonegebied. Hun natuurlijke omgeving is snel aan het verdwijnen. Houtkappers en veeboeren dringen met geweld hun woud binnen en dragen dodelijke ziektes over.

De Awá worden accuut bedreigd met uitsterven.

Lees meer over de Awá.
Kom in actie.

Veelgestelde vragen over de campagne:

Wat bedoelen we met ‘meest bedreigde stam op aarde’?

De Awá-stam bestaat uit ongeveer 360 mensen. Ze leven in een reservaat in het oostelijke Amazonegebied en vormen een van ’s werelds laatste overgebleven jagers- en verzamelaarstammen. Sommige leden van deze stam mijden tot op heden ieder contact met de buitenwereld. Geschat wordt dat dit om ongeveer 100 mensen gaat (20-25% van de stam).

Ongecontacteerde stammen – inheemse gemeenschappen die contact met de buitenwereld mijden en slechts af en toe contacten onderhouden met naburige stammen – behoren ongetwijfeld tot de meest kwetsbare bevolkingsgroepen op aarde. Ze worden constant bedreigd. Confrontaties met indringers op hun land lopen vaak uit op geweld en ziektes die deze buitenstaanders meenemen kunnen voor deze geïsoleerde gemeenschappen, die geen weerstand hiertegen hebben, fatale epidemieën tot gevolg hebben.

In het geval van de Awa is de situatie bijzonder ernstig. De Awá zijn in alle opzichten volledig afhankelijk van het oerwoud, maar dat verdwijnt in snel tempo als gevolg van intensieve houtkap. Van alle inheemse gebieden in de Amazone wordt het bos van de Awá in het hoogste tempo gekapt. Ze zijn omsingeld door houtkappers en veeboeren. Het gebied rondom het land van de Awá is volledig gerooid en er wordt nu in toenemende mate ook binnen hun reservaat illegaal gekapt. In tegenstelling tot andere ongecontacteerde stammen in het Amazonegebied hebben de Awá geen enkele mogelijkheid meer om uit te wijken.

Volgens onze bronnen worden ongecontacteerde Awa soms vermoord door houtkappers of veeboeren, maar dit is onmogelijk te bevestigen omdat gewelddadige confrontaties in de regel niet gemeld worden. Bovendien bouwen de nomadische Indianen geen huizen (de enige manier om hun aanwezigheid waar te nemen is vanuit de lucht). De houtkappers die zich in het reservaat bevinden, zijn zich ervan bewust dat ze de wet overtreden en reageren vaak met geweld op inspectieteams die zich ter plekke op de hoogte stellen.

Waarom noemt Survival het dreigende uitsterven van de stam ‘genocide’?

Deze bewering is gemaakt door een Braziliaanse rechter. De definitie die de VN hanteert voor genocide (handelingen, gepleegd met de bedoeling om een nationale, etnische, godsdienstige groep, dan wel een groep, behorende tot een bepaald ras, geheel of gedeeltelijk als zodanig te vernietigen) is duidelijk van toepassing op de precaire situatie waarin de Awá zich bevinden: de houthakkers en veeboeren die hen omsingelen hebben duidelijk gemaakt dat zij korte metten willen maken met de Indianen.

Nu kan men natuurlijk redeneren dat als alle Awá gedood zijn, of gestorven zijn door de effecten van de houtkap en de veeteelt, er ‘slechts’ enkele honderden slachtoffers zijn te betreuren. Veel mensen denken ten onrechte dat genocide altijd gaat over miljoenen slachtoffers. Aantallen doen in het Volkenrecht echter niet ter zake. Bovendien worden de relatief kleine Amazone-volken in deze zienswijze gediscrimineerd omdat ze numeriek gering in aantal zijn.

Geeft Survival, door de manier waarop ze de Awá presenteert, steun aan het idee van de ‘edele wilde’? Waarom gebruiken jullie het woord ‘paradijs’ in de video?

De (recente) geschiedenis toont aan dat indianenstammen die in contact komen met de buitenwereld of hun land kwijtraken, zonder uitzondering in schrijnende armoede vervallen, wat vaak gepaard gaat met ziekte, alcoholisme en hoge zelfmoordcijfers. Vaak overleeft de helft of meer dan de helft van zo’n geïsoleerde stam de eerste paar jaar na het contact niet.

Het is onbetwistbaar dat de levenskwaliteit van indianenstammen die hun land bezitten en hun culturele identiteit bewaard hebben veel beter is. Zoveel beter zelfs dat deze verhoudingsgewijs ‘paradijselijk’ genoemd kan worden. Dit is geen mythe maar een feit. Talloze Indianen hebben dat zelf geconstateerd. De gecontacteerde Awá werden gefilmd tijdens hun dagelijkse bezigheden (we hebben uiteraard niet geprobeerd om de ongecontacteerde Awá op film vast te leggen). De filmbeelden verschaffen ons een beknopt maar volkomen eerlijk beeld van hun leven.

Op het eerste oog lijkt de video nogal duur, is dit geen geldverspilling?

Onze video is de meest effectieve manier, en verreweg de goedkoopste, om deze kwestie onder de aandacht te brengen van een zo groot mogelijk publiek.

De video is gefilmd en bewerkt door medewerkers van Survival, met hun eigen uitrusting en in ons eigen kantoor. Geen enkel onderdeel is uitbesteed en de totale kosten bedragen ongeveer 7% van een commercieel opgezet project. Het geld dat gebruikt is om de campagne en de video te bekostigen is afkomstig uit fondsen en van donaties van familie en vrienden ter nagedachtenis aan Laurent Fuchs. Veel (filmtechnische) assistentie werd kosteloos verleend.

Waarom hebben we in de video gebruik gemaakt van de medewerking van beroemdheden?

Ons voornaamste doel is om de situatie van de Awá wereldwijd onder de aandacht te brengen. Van Colin Firth is al geruime tijd bekend dat hij zich gecommitteerd heeft aan de zaak van Survival International en bedreigde inheemse volken. Heitor Pereira, die de muziek schreef, is een bekroonde Braziliaanse componist en musicus..

Vaak wordt van online campagnes gezegd dat ze de zaak sterk versimpelen of dat ze de feiten niet op een rijtje hebben. Waarom is Survival anders?

Survival International heeft meer dan 40 jaar ervaring met deze vraagstukken; het is de enige internationale organisatie die zich volledig wijdt aan de rechten van in stamverband levende mensen. Vele honderden, persoonlijk bij de zaak betrokken, mensen hebben zich jarenlang ingezet of zetten zich nog steeds in, meestal als vrijwilliger. Zij worden daarbij ondersteund door een ervaren en professioneel team van stafmedewerkers en bestuursleden.

Een van de oprichters van Survival International, Francis Huxley, werkte meer dan zestig jaar geleden samen met een naburige stam van de Awá waarbij hij vergezeld werd door de beroemde Braziliaanse antropoloog Darcy Ribeiro.

Survival bezit een ongeëvenaarde deskundigheid op het gebied van inheemse stammen in alle delen van de wereld en heeft rechtstreeks persoonlijke contacten aangeknoopt met talloze inheemse gemeenschappen.

Sommige mensen geloven niet dat er nog ongecontacteerde stammen bestaan. Wat is uw reactie hierop?

Wereldwijd leven er ongeveer 100 inheemse stammen in zeer afgelegen gebieden en onderhouden geen (vreedzame) contacten met de buitenwereld. Er is veel bewijs dat deze ongecontacteerde stammen bestaan.

In de afgelopen veertig jaar hebben we op het vlak van betrouwbare berichtgeving en rapportage een ongeëvenaarde reputatie verworven. Onze berichtgeving hebben we altijd kunnen onderbouwen met onweerlegbare feiten.

Welk deel van het geld dat u inzamelt gaat naar de Awá en welk deel gaat naar andere stammen in Brazilië?

De problemen waarmee de Awá te maken hebben worden niet opgelost door hen geld te geven of veldprojecten bij hen te financieren. De ongecontacteerde Awá maken zelfs helemaal geen gebruik van geld. Slechts een heel klein deel van het geld dat wij inzamelen gaat naar inheemse stammen, hoewel we in zeldzame gevallen wel veldprojecten financieren, bijvoorbeeld om inheemsen de gelegenheid te geven zelf een rechtszaak aan te spannen, of te onderhandelen met overheidsfunctionarissen.

Dit soort projectfinanciering maakt maar een gering deel uit van het werk dat Survival doet, omdat er vele andere instellingen zijn die zich hebben gespecialiseerd in het financieren van door ons aanbevolen projecten. Ons werk richt zich vooral op inheemse mensenrechten, in het bijzonder op hun landrechten.

Waar wordt uw geld dan aan besteed?

Aan het meer zichtbaar maken van het thema van de inheemse mensenrechten en aan de publieke kennisvorming en voorlichting die hiermee verbonden is. Dit houdt onder andere in: directe contacten met overheden en bedrijven; vast stellen hoe nationale en internationale wetgeving het beste kan worden toegepast; zichtbaar maken dat inheemse stammen (soms onbedoeld) slachtoffer zijn van racistisch geïnspireerde geringschatting en kleinering; zaken aanhangig maken bij de VN en andere organisaties.

Veel van ons huidige werk richt zich op het structureel versterken van de media-aandacht voor dit soort zaken. In dit opzicht lijkt ons werk sterk op wat Amnesty International en Human Rights Watch doen, maar dan gefocust op inheemse stammen.

Waarom besteden jullie zoveel tijd aan media-profilering?

Omdat in de veertig jaar dat we gewerkt hebben met inheemse stammen, we ondervonden hebben dat dit verreweg de meest doelmatige en doeltreffende wijze van werken is om de veranderingen die we nodig achten, tot stand te brengen. We weten dat het werkt.

Hoe kunnen jullie daar zo zeker van zijn?

Omdat we het steeds opnieuw gedaan hebben. We hebben herhaaldelijk gezien dat overheden, onder intensieve druk van de publieke opinie, gedwongen werden om hun eigen en ook internationale wetten na te leven door de landrechten van inheemse volken te erkennen.

Mengen jullie je niet in de binnenlandse aangelegenheden van Brazilië?

Survival is een internationale organisatie met sympathisanten, vrijwilligers en donateurs in meer dan 100 landen, waaronder ook Brazilië. Brazilianen hebben ons bij diverse gelegenheden, vaak met succes, gevraagd om zaken aan te kaarten bij hun eigen autoriteiten. Veel Brazilianen, ook bij de overheid, maken zich zorgen over het voortbestaan van de Awá.

Wat zijn de juridische kanten van de zaak?

Het land van de Awá is wettelijk afgebakend, maar de grenzen worden niet erkend door houtkappers, veeboeren en kolonisten. De federale (landelijke) politie heeft de bevoegdheid om ze te verwijderen en de toegang te ontzeggen.

Brazilië heeft de ILO Conventie 169 betreffende inheemse volken geratificeerd die de inheemse eigendoms- en bezitsrechten op land erkend, en ook de binnenlandse wetgeving ondersteunt in het algemeen de Indianen. Brazilië heeft ook de Genocide Conventie geratificeerd die aan staten de verplichting oplegt om onderzoek en eventueel strafvervolging in te stellen als er een vermoeden is van genocide.

Als de wetgeving in orde is, wat is dan het probleem?

De houtkappers en veeboeren houden zich niet aan de wet en worden daarbij gesteund door plaatselijke belangengroepen die veel macht hebben. Verzet daartegen kan slechts succesvol zijn als daar op het hoogste, landelijke niveau de politieke wil voor is. Tot nu toe is aan deze zaak niet de prioriteit toegekend die daarvoor noodzakelijk is.

Komen de rijkdommen op het land van de Awá niet ten goede aan arme mensen?

Nee, het hout dat onttrokken wordt komt ten goede aan rijke en machtige families. Brazilië is niet langer een arm land (al kan de armoede van een groot aantal van haar burgers afzichtelijke vormen aannemen) en kan het zich daarom makkelijk veroorloven om het land van de Awá te beschermen, als het de politieke wil daarvoor heeft. De Awá zijn tenslotte een van de eerste volken van Brazilië.

Bij sommige online campagnes bleek sprake te zijn van een verborgen agenda, of bleek dat ze gemotiveerd werden door geld of ondoorzichtige belangen. Wat is daarop jullie reactie?

Survival International heeft zich nooit gebonden aan een politieke partij, ideologie, godsdienst of academische gemeenschap. Daarom is Survival uniek op dit terrein. Ons geld komt van tienduizenden sympathisanten, meestal in de vorm van kleine donaties en schenkingen. De rest komt van een klein aantal ‘trusts’ en fondsen, en van de opbrengst van artikelen die we te koop aanbieden. We weigeren geld dat afkomstig is van nationale overheden en we hebben nog nooit echt omvangrijke donaties ontvangen van bedrijven.

In tegenstelling tot grotere charitatieve organisaties hebben we niemand die zitting heeft in een bestuursraad of commissie, noch stafmedewerkers die een bedrijfs- of overheidsbelang vertegenwoordigen. Onze boekhouding wordt volledig gecontroleerd in overeenstemming met de wet en is voor iedereen toegankelijk. We behouden ons echter het recht voor om schenkingen te doen zonder de ontvangers bekend te maken, als dat nodig is om hun veiligheid te waarborgen.

Lees meer over de Awá.
Kom in actie.

 

artikel delen

 

Kom in actie. Help de Awá

Ook jij kan rechtstreeks bijdragen aan het verbeteren van de levensomstandigheden en de toekomstperspectieven van inheemse stammen.