Ongecontacteerde indianenstammen in Peru

In het hart van het Amazone regenwoud in Peru leven indianenstammen die geen contact hebben met de buitenwereld.

Illegale houthakkers en internationale oliemaatschappijen dringen het gebied binnen en dragen ziektes over.

Als hier geen eind aan wordt gemaakt dan zullen deze stammen niet overleven.

Kom in actie ↓ Doneer →

In het meest afgelegen gebied van het Amazonewoud in Peru leven naar schatting vijftien indianenstammen geheel afgezonderd van de buitenwereld, waaronder de Cacataibo, de Isconahua, de Matsigenka, de Mashco-Piro, de Mastanahua, de Murunahua (of Chitonahua), de Nanti en de Yora.

*Wij noemen deze stammen ‘ongecontacteerd’, omdat contact met de buitenwereld voor hen grote gevaren met zich meebrengt. Ongecontacteerde stammen zijn uitermate kwetsbaar voor iedere vorm van contact met buitenstaanders, daar zij geen weerstand hebben tegen westerse ziektes.

Bedreigd

Al deze volken worden in ernstige mate bedreigd door landroof. Zonder hun leefgebied verliezen zij hun middelen van bestaan en, uiteindelijk, hun leven. Als er niets wordt ondernomen zullen zij waarschijnlijk compleet verdwijnen.

Een tragisch ‘eerste contact’Toen houthakkers de Murunahua ‘overvielen’ had deze geisoleerd levende stam tot dusver geen contact gehad met de buitenwereld. Jorge werd in zijn oog geschoten. Hij vertelt over de tragedie die daarop volgde.

De eigendomsrechten van deze stammen op hun grondgebied worden erkend door het internationaal recht, net als het recht om op het land te leven zoals zij dat zelf willen.

Na het eerste contact met de buitenwereld gaat vaak 50% van de bevolking dood aan ziektes, soms sterft de hele stam uit.

Deze rechten worden niet gerespecteerd door de Peruaanse regering, noch door de bedrijven die hun leefgebieden binnendringen.

Niet voor niets afgezonderd

Uit alles wat we over deze geïsoleerd levende Indianen weten blijkt dat zij geen contact willen maken met de buitenwereld.

Bij de zeer zeldzame gelegenheden dat ze gezien worden of zich laten zien, maken ze duidelijk dat ze met rust gelaten willen worden.

Het komt voor dat ze agressief reageren om hun leefgebied te beschermen. Soms laten ze waarschuwingstekens in het woud achter om buitenstaanders weg te jagen.

Deze stammen hebben geleden onder weerzinwekkend geweld en ziektes die in het verleden door buitenstaanders zijn meegebracht. Voor velen van hen gaat dit lijden vandaag de dag nog door. Ze hebben duidelijk goede redenen om geen ‘contact’ te willen.

© Johan Wildhagen

Hoe kunnen we ze helpen?

Survival International zet druk op de Peruaanse regering om deze geïsoleerde indianenstammen te beschermen.

De regering moet het recht van deze inheemse groepen op hun grondgebieden erkennen, en moet ervoor zorgen dat er geen oliemaatschappijen worden toegelaten en geen houtkap of andere vormen van natuurlijke hulpbronextractie plaatsvindt.

In de 90er jaren voerde Survival International samen met de plaatselijke inheemse organisatie FENAMAD een felle campagne tegen de plannen van olieconcern Mobil om in een gebied in zuidoost Peru proefboringen uit te voeren. Met succes: Mobil trok zich terug uit dit door ongecontacteerde Indianen bevolkte gebied.

Help ons in deze strijd voor de rechten van de meest kwetsbare volken op aarde.

Levenswijze

De meeste geïsoleerd levende Indianen zijn nomadisch. Ze trekken in kleine, verspreide groepen door het regenwoud, met de seizoenen mee.

In het regenseizoen, wanneer het water hoog staat, leven de Indianen − die over het algemeen geen kano’s gebruiken − diep in het regenwoud, ver weg van de rivieren.

Gedurende het droge seizoen, wanneer het waterpeil van de rivieren laag is, slaan ze tijdelijke viskampen op in de rivierbochten waar zandstranden zijn ontstaan.

Schildpad-eieren

Het droge seizoen is ook de tijd van het jaar dat rivierschildpadden op de stranden tevoorschijn komen om hun eieren in het zand te begraven. De schildpad-eieren zijn voor de nomaden een belangrijke bron van eiwitten.

In deze tijd van het jaar is de kans het grootst dat de ongecontacteerde Indianen worden waargenomen door houthakkers of door leden van andere, minder geïsoleerde stammen.

Behalve schildpad-eieren eten de nomadische Indianen vlees, vis, bakbananen, noten, bessen, wortels en larven. Ze jagen op onder andere tapir, pekari (navelzwijn), aap en hert.

Ontmoeting met geïsoleerd levende stamTwee Peruaanse mannen beschrijven de Indianen die zij diep in het oerwoud hebben gezien.

Bewijs

Door de jaren heen is er een grote hoeveelheid bewijsmateriaal verzameld voor het bestaan van stammen die geen contact hebben met de buitenwereld, waaronder videobeelden, geluidsmateriaal, foto’s, gebruiksvoorwerpen, getuigenverklaringen en interviews.

Het bewijsDe Peruaanse regering ontkent het bestaan van ongecontacteerde stammen, maar het bewijs is onweerlegbaar. In deze korte video beschrijft Teodoro, een lokale man, zijn ontmoeting.

Op 18 september 2007 vloog een onderzoeksteam van het Zoologische Gesellschaft Frankfurt op zoek naar tekenen van illegale houtkap over een afgelegen deel van het zuid-Peruaanse regenwoud. Bij toeval zagen ze op de oevers van een rivier een visserskamp van een groep Indianen, vermoedelijk Mashco-Piro.

Zes weken na deze waarneming schreef de toenmalige Peruaanse president Garcia in een krantenartikel dat milieuactivisten die tegen de olieboringen waren, deze ongecontacteerde Indianen ’hadden verzonnen’.

Gekruiste speren die door ongecontacteerde Indianen dwars over een bospad geplaatst zijn, dienen om buitenstaanders te waarschuwen niet verder te gaan.
Gekruiste speren die door ongecontacteerde Indianen dwars over een bospad geplaatst zijn, dienen om buitenstaanders te waarschuwen niet verder te gaan.
© Marek Wolodzko/AIDESEP

Bedreigingen

Oliewinning en illegale houtkap vormen de grootste bedreigingen voor de ongecontacteerde Peruaanse stammen.

Meer dan 70% van het Peruaanse Amazonegebied is door de regering verpacht aan gas- en oliemaatschappijen. Door middel van proefboringen zijn inmiddels enorme olie- en gasvelden ontdekt en de oerbossen dreigen voorgoed te veranderen. Een aantal van deze bedreigde gebieden worden bevolkt door ongecontacteerde indianenstammen.

De proefboringen zijn met name gevaarlijk voor deze stammen omdat voorheen geïsoleerde gebieden toegankelijk worden gemaakt door de aanleg van wegen en paden. Illegale houthakkers en kolonisten dringen hierdoor steeds verder de leefgebieden van de Indianen binnen.

Mijn mensen zijn allemaal dood gegaan. Hun ogen begonnen pijn te doen, ze begonnen te hoesten, ze werden ziek en vielen ter plekke dood. Een Nahua-vrouw beschrijft wat er gebeurde nadat haar stam voor het eerst in contact kwam met buitenstaanders

Shell – en de catastrofale gevolgen voor de Nahua-stam

In het begin van de jaren ‘80 begon olieconcern Shell proefboringen uit te voeren in het leefgebied van de geïsoleerde Nahua-stam. Door ’contact’ (ontmoetingen) met de oliewerkers werden ziektes overgebracht die zich razend snel door de indianengemeenschap verspreidden. Binnen een paar jaar was meer dan de helft van het volk overleden.

Tegenwoordig is een olie-consortium onder leiding van het Argentijnse bedrijf Pluspetrol werkzaam in het leefgebied van de Nahua en liggen er plannen klaar voor de grootschalige uitbreiding van het gaswinnigsproject. De gasvelden die hier gevonden zijn staan bekend als de Camisea-gasvelden en behoren tot de grootste in Peru.

De Camisea-gasvelden liggen in een gebied dat door ongecontacteerde en geïsoleerde stammen, onder andere de Nanti en de Matsigenka, wordt bevolkt, en dat als reservaat is aangewezen voor deze stammen. Verdere uitbreiding van het Camisea-project moet daarom absoluut worden voorkomen.

Peru zegt intussen dat ze een ‘open deur’ beleid voert naar internationale bedrijven toe – en moedigt nieuwe bedrijven aan om proefboringen uit te voeren in gebieden waar de ongecontacteerde Mashco-Piro en de Isconahua leven.

Mahonie: ‘Het rode goud’

© FENAMAD

De andere ernstige bedreiging wordt gevormd door de illegale houthakkers, waarvan er veel op zoek zijn naar mahoniebomen. Dit hout staat bekend als ‘rood goud’ en brengt op de wereldmarkt een zeer hoge prijs op.

Het regenwoud van Peru is een van de laatste plaatsen op aarde waar nog exploitabele reserves van mahoniebomen te vinden zijn; dit heeft geleid tot een ‘rood-goudkoorts’ voor deze laatste bomen.

Helaas betreft ook deze bedreiging de leefgebieden van de geïsoleerde stammen en zorgt de aanwezigheid van houthakkers onvermijdelijk tot ‘contact’.

In 1996 veroorzaakte een ontmoeting tussen illegale houthakkers en een groep Murunahua-indianen een epidemie van verkoudheid, griep en andere luchtweginfecties in de stam, waaraan 50% van de bevolking is bezweken.

Het oprukken van de houthakkers heeft er vermoedelijk voor gezorgd dat ongecontacteerde Indianen uit Peru de grens over vluchten naar Brazilië, met als gevolg dat ze de laatste jaren vaker vanuit de lucht zijn gespot.

Kom in actie voor ongecontacteerde indianenstammen in Peru

Ook jij kan rechtstreeks bijdragen aan het verbeteren van de levensomstandigheden en de toekomstperspectieven van inheemse stammen.