Bosbewoners die op het land wonen dat ze al eeuwenlang bewerken, zijn beter gevoed en hebben een betere gezondheid dan degenen die van hun land zijn verdreven.

De gevolgen van het verlies van hun land zijn voorspelbaar: verval tot armoede, een slechte gezondheid en een grote afbreuk van hun identiteit, hun cultuur en de band met hun land. Hierdoor ontstaat een nieuwe onderklasse die de steun van de centrale overheid nodig heeft.

Pygmeeën © Salomé/Survival

De strijd die zich in Congo afspeelde, was met name voor de Pygmeeënvolken uitzonderlijk wreed. Ze werden vermoord en verkracht en waren, zoals wordt beweerd, slachtoffer van kannibalisme door de zwaarbewapende strijders.

In 2003 hebben afgevaardigden van de Bambuti’s een petitie ingediend bij de VN met het verzoek om hun volk te beschermen tegen het verschrikkelijke misbruik door de gewapende milities in Congo; het extreem hoge aantal vrouwenverkrachtingen door de gewapende mannen getuigt hiervan. Een van de gevolgen is het toenemende aantal gevallen van HIV/Aids.

“Zo lang we ons kunnen herinneren hebben we wreedheden, bloedbaden en genocide meegemaakt, maar we hadden nog nooit meegemaakt dat er op mensen werd gejaagd en dat ze letterlijk werden opgegeten als wilde dieren, zoals onlangs is gebeurd”, zegt een woordvoerder van de Mbuti, Sinafasi Makelo.

De Batwa hebben ook onevenredig veel geleden tijdens de genocide in Rwanda in 1994: onderzoek schat dat 30% van de Batwa gedood zijn – meer dan het dubbele van het nationale gemiddelde.

Daar waar Pygmeeëngemeenschappen nog steeds kunnen jagen en verzamelen in het bos, waarvan zij vanaf oudsher afhankelijk zijn, zijn zij goed gevoed.

Pygmee jager © Salomé/Survival

Zodra zij uit het bos verdreven zijn – meestal zonder enige vorm van compensatie of alternatieve manier om de kost te verdienen – gaat hun gezondheid snel bergafwaarts. Een onderzoek laat zien dat 80% van de Baka in Kameroen, die hun bestaan als jagers-verzamelaars hebben moeten opgeven, aan een pijnlijke huidaandoening (yaws) lijdt.

Verder onderzoek wijst uit dat Pygmeeënvolken die in het bos wonen minder ziektes onder de leden hebben dan naburige Bantu gemeenschappen, die te kampen hebben met malaria, reuma, infecties aan de luchtwegen en hepatitis C.

Daar komt nog bij dat de gevestigde gemeenschappen niet langer kunnen beschikken over hun eigen vertrouwde geneesmiddelen uit het bos en ze lopen het gevaar dat ze hun rijke traditionele kennis over medicinale kruiden verliezen.

Veel stammen hebben geen toegang tot reguliere gezondheidszorg doordat deze niet beschikbaar is, doordat ze geen geld hebben of door een mensontwaardige slechte behandeling. Bosbewoners hebben niet direct toegang tot vaccinatieprogramma’s en er gaan geruchten dat Pygmeeën door gezondheidswerkers worden gediscrimineerd.