Shell in opspraak vanwege landroof inheems grondgebied

De speelfilm 'Birdwatchers' bracht het grote publiek op de hoogte van het trieste lot van de Guarani Kaiowá Indianen in Brazilië.
De speelfilm 'Birdwatchers' bracht het grote publiek op de hoogte van het trieste lot van de Guarani Kaiowá Indianen in Brazilië.
© Marie Hippenmeyer

De Braziliaanse autoriteiten hebben bij Shell hun bezorgdheid geuit over de activiteiten van het Braziliaanse bedrijf waarmee Shell onlangs een samenwerkingsverband is aangegaan. Dit bedrijf produceert biobrandstof op land dat is gestolen van een ernstig verpauperde inheemse volksstam.

Vorige maand tekende Shell met Cosan – een van de grootste ethanolproducenten in Brazilië – een overeenkomst ter waarde van $12 miljard voor de productie van biobrandstof uit suikerriet. Een deel van het suikerriet van Cosan wordt echter verbouwd op land dat officieel toebehoort aan de Guarani.

Een speciale openbare aanklager, die is aangesteld om de grondwettelijke rechten van de inheemse bevolking in Brazilië te verdedigen, heeft Shell gewaarschuwd dat diens betrokkenheid bij de joint-venture ‘afbreuk doet aan de verplichtingen die Shell heeft ten opzichte van duurzaamheid en biodiversiteit’.

De speelfilm ‘Birdwatchers’, die in 2008 in Nederlandse en Belgische bioscopen draaide, bracht het grote publiek op de hoogte van de schrijnende situatie van de Guarani. De gemeenschap van een van de hoofdrolspelers in deze film, Ambrosio Vilhalva, wordt rechtstreeks getroffen door de activiteiten van Cosan.

Vilhalva, over de suikerrietplantages die een groot deel van het land van zijn stam hebben opgeslokt: “De suikerrietplantages betekenen het einde voor de Indianen. Ons land wordt steeds kleiner. De plantages zijn dodelijk voor de Indianen.”

Eerder deze maand bracht de voornaamste deskundige van de Verenigde Naties op het gebied van de inheemse rechten een rapport uit aan de VN Mensenrechtenraad. Hierin gaf hij uitdrukking aan zijn ‘ernstige bezorgdheid over beweringen dat grof geweld wordt gebruikt tegen de Guarani en over de ingrijpende gevolgen voor de Guarani-gemeenschappen van het agressieve regeringsbeleid in het verleden, waarbij grote stukken inheems grondgebied werden verkocht aan niet-inheemse boeren’.

Vrijwel al het land van de Guarani is hen al ontnomen om plaats te maken voor rundveebedrijven, soja- en suikerrietplantages. Als de Guarani proberen terug te keren naar hun voorouderlijk grondgebied worden ze keer op keer geconfronteerd met gewelddadige aanvallen. Hun leiders zijn regelmatig het doelwit van huurmoordenaars en tientallen zijn al vermoord. Bij de Guarani is sprake van één van de hoogste zelfmoordpercentages ter wereld en baby’s sterven aan ondervoeding omdat de stam geen land heeft om gewassen te verbouwen of om op te jagen.

Stephen Corry, directeur van Survival International: “Door Shell dreigt de situatie van de volksstam, die toch al kritiek is, nog verder te verslechteren. Nu Shell weet wat de intenties zijn van diens Braziliaanse partner, hopen we dat het bedrijf niet betrokken wil worden bij de diefstal van het land van de Guarani.”

Survival heeft Shell in een brief geïnformeerd over de activiteiten van Cosan. Die zijn onmiskenbaar in strijd met Shell’s eigen Algemene Beleidsuitgangspunten.

Lees de code van bedrijfsethiek van Cosan.

Download het rapport van Survival aan de VN over de kritieke situatie waarin de Guarani in de Braziliaanse deelstaat Mato Grosso do Sul zich bevinden.