De inheemse bevolking van Brazilië

Na de komst van de Europeanen naar het Amerikaanse continent is in 500 jaar tijd 80% van de inheemse bevolking uitgeroeid door overgedragen ziektes, geweld en landonteigening. Tegenwoordig leven er in heel Brazilië ongeveer 896.000 Indianen, verdeeld over 238 stammen.

Kom in actie ↓   Doneer →

Na de komst van de Europeanen naar het Amerikaanse continent is in 500 jaar tijd 80% van de inheemse bevolking uitgeroeid door overgedragen ziektes, geweld en landroof.

Vandaag de dag leven er in heel Brazilië nog ongeveer 896.000 Indianen, verdeeld over 238 stammen.

Yanomami jongen, Brazilië
Yanomami jongen, Brazilië
© Victor Englebert/Survival

Van de talloze talen die zij spreken, zijn er 110 waarvan er minder dan 400 sprekers zijn. De grootte van een stam kan sterk variëren, van de Guarani en de Yanomami, die tienduizenden leden tellen, tot de Akuntsu en de Kanoê, die slechts met enkele tientallen zijn.

Hoe leven zij?

De leefgebieden van de Braziliaanse indianenstammen verschillen sterk van elkaar – tropische bossen, grasland, kreupelhoutbossen en semi-woestijnen – en ook hun leefgewoonten zijn divers.

Elk volk heeft een sterk wisselende geschiedenis als het gaat om contact met de buitenwereld: de Guarani, die in het droge zuiden leven, hebben al 500 jaar contact met blanken, terwijl anderen dat pas veel korter hebben. Sommige stammen hebben zelfs geen enkel contact met de buitenwereld.

Kayapó Indianen dansen tijdens protest tegen dam in 2006
Kayapó Indianen dansen tijdens protest tegen dam in 2006
© Terence Turner

Verreweg het grootste deel van alle ‘ongecontacteerde’ stammen in de wereld (stammen die geen contact hebben met de buitenwereld), leeft in Brazilië; het gaat dan vermoedelijk om meer dan 50 stammen.

Het merendeel van de indianenstammen leeft van de jacht, het verzamelen van voedsel en het verbouwen van gewassen bestemd voor voedsel, medicijnen en het maken van alledaagse benodigdheden.

Waarschijnlijk leiden alleen de ongecontacteerde Awá en de Maku-stammen in het Amazonewoud nog steeds een volledig nomadisch bestaan en leven zij uitsluitend van de jacht en het verzamelen van voedsel.

Met welke problemen worden zij geconfronteerd?

Vanaf het moment dat de eerste Europeanen in Brazilië arriveerden, nu 500 jaar geleden, heeft de inheemse bevolking te maken gehad met grootschalige volkerenmoord en het verlies van grote delen van hun oorspronkelijke leefgebieden.

Vandaag de dag wordt het leefgebied van inheemse stammen nog steeds ingenomen door veeboerderijen, plantages en kolonisatie. Hele gemeenschappen raken hun land kwijt aan mijnbouw en industrieprojecten. Dit kost nog steeds het leven van vele Indianen.

Ze sterven aan de ziektes die indringers met zich meebrengen en door verhongering doordat zij van hun land verdreven worden. Ze worden bedreigd en vermoord door gewapende mannen die zijn ingehuurd door veeboeren en ‘landeigenaren’ om ze weg te jagen.

Een structurele oorzaak voor het wrede lot van de Braziliaanse inheemse bevolking is een diep ingesleten vorm van racisme – in Brazilië zijn Indianen voor de wet nog steeds minderjarigen. Brazilië is een van de twee Zuid-Amerikaanse landen die de landeigendomsrechten van haar inheemse bevolking niet erkent, terwijl zeggenschap over hun land juist voor inheemse stammen het allerbelangrijkst is.

Als de indianenstammen in Brazilië eigendomsrecht over hun voorouderlijk land zouden krijgen, dan zou dat ze echte bescherming bieden tegen individuen en bedrijven die hun leefgebied overnemen en daarmee hun middelen van bestaan en vaak ook hun leven vernietigen.

Wat doet Survival International?

Survival werd in 1969 opgericht als reactie op berichten van de genocide die zich aan het voltrekken was in het Amazonegebied. We hebben ons werk in Brazilië sindsdien onverminderd voortgezet. Survival voert doelgerichte campagnes voor verschillende indianenstammen in Brazilië – momenteel zijn we het meest actief met de grotendeels ongecontacteerde Awá, de Guarani, de Yanomami en de Makuxi.

Kayapó Indianen dansen tijdens protest tegen dam in 2006
Kayapó Indianen dansen tijdens protest tegen dam in 2006
© Terence Turner

Naast deze specifieke campagnes vragen we om aandacht voor de ernstige problemen die heel veel Braziliaanse indianenstammen ondervinden door illegale indringers op hun grondgebied en grootschalige (economische) projecten zoals wegen, dammen en legerbases.

We roepen Brazilië op om de landeigendomsrechten van haar inheemse bevolking te erkennen zoals die in twee ILO-conventies van de Verenigde Naties zijn vastgelegd, die in 1965 en 2002 door de Braziliaanse regering zijn bekrachtigd.

Kom in actie. Help de inheemse bevolking van Brazilië

Ook jij kan rechtstreeks bijdragen aan het verbeteren van de levensomstandigheden en de toekomstperspectieven van de Braziliaanse stammen.